CÁC CẬU TÔI

 Má tôi có hai em trai, cậu năm và cậu út tôi.

Tôi nghe bà Ngoại kể lại: Bà chiêm bao thấy có người cho Bà hai đứa con trai, một đen, một trắng, Bà sanh cậu năm... rồi cậu út.

Trong mắt tôi và có lẽ mọi người cũng nghĩ như tôi: hai cậu đều đẹp trai nhưng hoàn toàn khác nhau: cậu năm ngăm đen, cái vẻ đen mạnh mẽ, cường tráng, dũng mãnh; cậu út trắng trẻo vẻ thư sinh...
Cách mạng mùa thu.
Cậu năm đang học ở College de Can Tho, năm đó cậu 17, 18 tuổi, theo tiếng gọi của đất nước cậu bỏ học, vào chiến khu như bao thanh niên khác và sau đó tôi không hiểu lý do gì cậu lên ở nhà Nội tôi.
Thời gian này tôi quấn quít bên cậu. Buổi tối, gia đình hay xuống "cầu mát" ngồi hóng gió, cậu thổi Harmonica và chú út đàn mandoline và... tôi hát theo tiếng nhạc rập rình; "ngoài ngàn dặm đoàn người ra đi/ trong sương lạnh lòng trai bền chí/ Ra biên quan xa xăm ngàn phương / và còn vọng tiếng hát trong sương".
Những bài hát yêu nước pha chút lãng mạn ...tôi chỉ còn nhớ bấy nhiêu!.
Hai bên Nội Ngoại tôi ngộ lắm, rất thân, quí nhau: các cô chú, cậu dì cứ theo tuổi mà gọi là "anh, chị" như một nhà.
Tồi có một kỷ niệm vui đáng xấu hổ thời gian này: buổi chiều cậu hay cùng thanh niên trong xóm đi đá banh. Sân banh là bãi đất trong ruộng xa. Tôi đòi đi theo cậu, không được, tôi khóc, rồi la:"đ. m. mầy!" (trời đất ơi, có lẽ tôi học được ở hai anh hàng xóm, con bác hai). Má tôi rút roi... cậu cõng tôi lên vai rồi chạy. (Ngày nay viết những dòng này tôi vẫn không kềm được nước mắt!).

Bên kia sông

 Người ta hay ví một đời người là một dòng sông.
   Tiếng róc rách của dòng suối giữa các kẽ đá có giống tiếng khóc nhè "mè nheo" cuả ta hồi bé với cha và mẹ.!?
   Rồi ta lớn dần lên giữa ấp ủ, dạy dỗ của hai đấng sinh thành.Ta vươn vai lớn rộng thành sông và bương chãi: vào đời...
   Dòng sông bên lỡ bên bồi như đời mình lúc thành công khi thất bại. Ghềnh thác là phong ba bão táp và vòng xoáy là cơn lốc khiến ta điên đảo..
   Và ta cũng sung sướng cõng trên lưng, đeo trên vai những " êm đềm " của hôn nhân, gia đình có khác gì dòng nước lững lờ mang  giề lục bình, hi vọng thõa thích được trầm trồ các bông tím xinh...
   Một chiều nào ta ngồi bên bờ sông lặng lẽ nhìn dòng nước và đưa mắt sang bên kia bờ. Hình ảnh nào hiện ra trong tâm ta...?
   Vườn cây xanh mát và ai kia đang vô tư đùa giỡn trên đường quê, trong vườn cây rồi phóng mình xuống dòng nước mát ngọt ngào.
   Những chiều nhìn hoàng hôn dần tắt bên kia sông, những đêm trăng đùa vui  hát ca cùng em út hay tự tìm vui trong mộng mơ tuổi trẻ...
  Và...thời thanh xuân theo thời gian...
   Làn gió mát từ sông đưa ta về thực tại ...
   Bên này bờ cuộc đời, niềm vui nào, nỗi buồn nào?
   Ai cũng vậy thôi, con cái đã lớn, ta vui tròn bổn phận, nhiệm vụ với dòng tộc, với gia đình với xã hội và...thân thể có thấy rã rời, tâm tư sầu úa vì người thân, bạn bè lần lượt đi xa?!
  Và sông ra tới biển, hòa vào đại dương.Đâu còn nhớ, bận tâm ghềnh thác thuở nào, đã quên bên lỡ bên bồi và thậm chí cũng không còn nhớ nhung những phút giây hạnh phúc, sung sướng đươc hưởng êm đềm với nhánh lục bình tím xinh..
  Và..nước sông cùng đồng loại bay hơi thành mây,vào hư không thành mưa...rơi xuống đời thành suối, thành sông...
   Sông ơi...
   Nhưng con người đâu phải dòng sông mãi tuần hoàn trong trời đất với chu kỳ vĩnh cửu.
   Con người có thể thay đổi vận mệnh của mình bằng cách chuyển hóa những ác duyên thành thuận duyên, biết nhìn trong nỗi khổ niềm đau của mình những yếu tố tích cực của Nhân Quả để chuyển hóa, để thăng hoa trong cuộc sống và tận cùng của cuộc sống chỉ là bỏ đi thân xác héo gầy xấu xí nầy vươn tới kiếp khác đẹp đẽ hơn, tươi sáng hơn....

Xoa Kim
11/4/22

Bờ lau

 

Gởi các em tôi: Ánh, Sương, Hải - 30 năm trước 1990.

   Cô bé xuống bờ sông. Tháng hai, nước ròng cạn-kiệt, khoe bờ bùn. Những con cá "nóc nói" đầu to đuôi nhỏ giương hai con mắt thòi-lòi, nhảy lòi-chòi trên đất, nghe động phóng tõm xuống nước. Cô bé lội xuống bùn chạy đuổi theo đám còng con. Chúng trốn vào hang. Thất vọng cô lên ngồi trên cầu, lúc lắc đôi chân chờ các chị. 
   Nhửng buổi trưa nắng nóng như vầy, chị em cô hay trốn má đi tắm sông. Gọi là tắm, chứ thực ra đi bắt cá, bắt còng, mò hến. Cũng có khi bắt chước đám con trai đi "dặm". Lấy một cái nồi đất, buộc bằng sợi lạt, cột vào bụng thả nổi, trôi theo dòng nước và hai chân dậm xuống đất sình đáy sông, hai tay lùa nước. Cá rô con, trạch con nghe động chui vào hốc chân, chỉ lấy tay mà bắt. Có được là bao nhưng mà vui. Có khi ba chị em lấy tàu cau bó mông, thi nhau tột dốc, bùn non mềm, êm, đẩy tuột chị em "té nhào" xuống nước. Có khi ba chị em thơ thẩn trong vườn luợm bông "mai chấn thủy" xỏ xâu làm dây chuyền đeo ...
    .... Ước gì có ba ở nhà!! Hồi ở quê nội, ba má làm ruộng, cả này ngoài đồng. Về đây ba quay qua nghề hàng xáo, chà gạo rồi chở ghe lên Châu Đốc bán hay ba theo "ghe rỗi" xuống tận Cái Vồn-Cần Thơ. Cả tháng ba về đôi lần. Ba mua đủ thứ: mùa nào thức đó, có cả "sữa con chim". Thỉnh thoảng ba còn đèo em xuống chợ. Hai chị ngồi sau "ba ga", cô ngồi trước "đòn dong" được ba quấn bằng khăn "choàng tắm" cho êm.Chị em cô biết mùi nước đá "xi rô", hủ tíu mì nhờ những dịp nầỵ Một lần Ba chỉ cho mình cô đi theo thôi, ba "biểu" cô ngồi trong tiệm nước, kêu một ly đá chanh, một tô mì rồi ba đi "biệt". Chú "chệt" ngó cô cười cười, hai tay cầm hai con dao to bầm thịt liên tục. Cô sợ quýnh, tưởng như ông "chằng" sắp mổ bụng mình. Khi ba trở lại, cô nói điều nầy, ba cô chỉ cười.
    Buổi tối, má thường nằm võng đưa con, ba ngồi trên bộ ván, các con bu quanh. Cô ưu tiên được ba cho đứng trên hai bàn chân làm xích đu. Dưới ánh đèn dầu, ba kể chuyện làm ăn với má - tánh ba khôi hài nên làm má cười hoài. Đột nhiên, một đêm ba về khuya, kêu cửa. Má bật dậy, ba mặt sưng húp, nói với má: " mình gom góp tiền lại mau, tụi nó chờ ở ngoài, không tiền tui chết". Hai mươi ngàn - số tiền lớn quá - mạng sống của ba. Má run, ba chiếc răng cửa của ba không còn, bọn cướp đã đánh ba để khảo tiền.